Relatie tussen ligboxmaten en beenwerkproblemen bij de koe

De inrichting van de stal voldoet op veel bedrijven niet meer aan de huidige normen. Veel koeien hebben daardoor problemen met het beenwerk. Bedrijven met meer dan 70 procent koeien met hakbeschadigingen en dikke hakken zijn geen uitzondering. Veehouders met veel runderen met beenwerkproblemen adviseren we de oplossing niet alleen te zoeken in behandelingen, maar zeker ook in aandacht voor de huisvesting. Aanpassingen aan de stal hebben al vaak geleid tot een betere gezondheidssituatie op het bedrijf en een hogere melkproductie.

Bij de oorzaak van beenproblemen moeten we vooral denken aan de huisvesting van de koeien. Bijna alle koeien in Nederland zijn gehuisvest in ligboxstallen. Een aantal factoren van de ligboxstal werken problemen met het beenwerk in de hand:

• Ligbox te klein
• Ligboxvloerbedekking onvoldoende
• Bezettingsgraad te hoog, waardoor er onvoldoende rust in de stal is
• Looppaden te smal
• Roostervloer te glad of ongelijk

Ligbox afmetingen
Met het toenemende percentage Holsteinbloed in onze melkveestapel zijn de ligboxen uit de jaren 80 te klein. Veel veehouders hebben de stand van het voerhek en de ligboxafscheidingen aangepast. De praktijk leert echter dat de maten nog ruimer moeten, anders krijgen de koeien nekbulten, dikke hakken en voorknieën en blijft de melkproductie achter. Niet alleen de lengte en breedte van een ligbox zijn belangrijk. Het type ligboxafscheiding heeft veel invloed op de bewegingsruimte bij het liggen en opstaan. Koeien die makkelijk in en uit de ligbox kunnen, zullen meer tijd in de ligboxen liggen en vaker naar het voerhek en de waterbak gaan. Dit komt de gezondheid en melkproductie ten goede.

Uitgangspunt: Een ligbox is in de praktijk altijd een compromis tussen koecomfort en hygiëne.

Vloerbedekking ligbox

Een koebed moet droog zijn, goed te reinigen en moet beschadiging van de koe voorkomen. Een boxbedekking in de vorm van een dik strooiselpakket (= ca. 10 cm) biedt prima ligcomfort. Om het strooisel in de ligbox te houden is een keerbuis of balk aan het einde van de boxvloer noodzakelijk. Als er koematrassen worden gebruikt dan moeten deze voldoende veerkracht hebben, gemakkelijk te reinigen zijn en duurzaam. Gebruik ook bij koematrassen strooisel om vocht op te nemen en daarmee de koeien een droge ligplaats te bieden.

Maatvoring ligbox

De maatvoering van de ligboxen dient gebaseerd te zijn op de afmetingen van de 20% grootste dieren. De schofthoogte (SH) en romplengte (RL) (voorzijde van boeg tot achterrand van de zitbeenknobbel) van de koe zijn belangrijk in deze.

De beste optie is dat een veehouder zelf de 20 % grootste dieren meet (schofthoogte en romplengte) en de juiste maatvoering vaststelt aan de hand van zijn eigen koeien.

Als globale richtlijn kan een schofthoogte van148 cm en romplengte van 177 cm worden aangehouden. De hieronder genoemde afmetingen zijn gebaseerd op bovenstaande gegevens

Lengte van netto ligbed (achterzijde knieboom (brisket locator) tot aan voorzijde van de keerbuis of de achterrand van het ligbed) dient 1x RL te zijn. De praktijk hanteert 177- 180 cm.

De kopruimte + ruimte om naar voren te bewegen met een gesloten (muur) voorzijde dient 2/3 SH te zijn. Dit betekent ca. 99 cm. De totale lengte van het ligbed is dan 177 + 99 = 276 cm. In de praktijk wordt nu veelal 280 cm geadviseerd.

De kopruimte met een werkelijk open voorzijde (box in een enkele rij zonder enige belemmering!) dient 1/3 SH te zijn. Dit is ca. 49 cm. De totale lengte van het ligbed is dan 177 + 49 = 226 cm. In de praktijk wordt nu veelal 230 cm geadviseerd.

Bij een dubbele rij ligboxen (koeien met de koppen naar elkaar toe), is het volgens uitkomsten van gedragsobservaties beter de ruimte tussen de koppen te vergroten. De totale lengte van het ligbed zou dan 250 cm. moeten zijn. De breedte van het platform met een dubbele rij koeien komt dan op 5 meter.

De breedte van de ligbox (hart op hart) dient 0,8 x SH te zijn. Dit komt neer op 118 -120 cm. Hoogdrachtige, droge koeien hebben extra ruimte nodig, een breedte van 130 cm. is gewenst. De hoogte van de schoftboom, is gesteld op 0,8 x SH. Dit komt neer op 118 -120 cm. De schoftboom dient loodrecht boven de knieboom gemonteerd te zijn, vanaf de achterrand van de ligbox 177 -180 cm naar voren en loodrecht naar boven. Om te voorkomen dat vaarzen/koeien doorsteken (onder de schoftboom door) kan een spanband bevestigd worden op ca. 100 cm boven het ligbed.

De brisket locator (knieboom) dient niet hoger te zijn dan 10-12 cm boven het ligbed, bij voorkeur een afgerond oppervlak te hebben (of schuin naar voren geplaatste plank) en indien mogelijk flexibel.In het kopgat voor de koe dient geen enkele belemmeringen (naar boven, naar beneden of opzij) te zijn. Indien een kopboom aanwezig is dan dient deze op minimaal 90 cm boven het ligbed gemonteerd te zijn.

Hoogte van ligbed boven de stalvloer: 15 - 25 cm. Afschot van ligbed 3-4 % in geval van koematrassen, bij een diepgestrooide ligplaats maakt het afschot % niet veel uit.

Bron: www.gddeventer.com