Melkveehouderij kennisReproductie & FokkerijVruchtbaarheidGoede vruchtbaarheid afhankelijk van vele factoren Goede vruchtbaarheid afhankelijk van vele factoren
Elk jaar een kalf bij een koe, daar wordt al tientallen jaren naar gestreefd. Het is economisch voordelig om een koe elk jaar te laten kalven. Om diverse redenen is de tussenkalftijd de afgelopen jaren langzaam maar zeker opgelopen. Door de toenemende melkproductie worden koeien moeilijker drachtig. Maar ook de toename in bedrijfsomvang is een belangrijke reden waarom koeien niet altijd tochtig worden gezien en op tijd geïnsemineerd.
Er zijn dus vele factoren die uiteindelijk bepalen of en wanneer een koe afkalft. De start van de lactatie van de koe is ontzettend belangrijk. Heeft de koe gemakkelijk of zwaar gekalfd? Heeft ze wel of geen melkziekte gehad? Is de baarmoeder goed opgeschoond? Dit zijn maar een paar voorbeelden van wat de vruchtbaarheid van een koe beïnvloedt. Daarnaast is er de tochtigheidswaarneming; een koe die niet tochtig wordt gezien wordt ook niet geïnsemineerd. De vruchtbaarheid van een koe kan in drie delen worden opgesplitst:
- De tijd van afkalven totdat de koe weer voor de eerste keer geïnsemineerd wordt.
- De tijd tussen eerste inseminatie en daadwerkelijk drachtig worden.
- De tijd van het drachtig worden tot afkalven.
De eerste periode wordt het Interval Afkalven 1ste Inseminatie genoemd (IAI), deze is sterk afhankelijk van de opstart van de lactatie en tochtigheidswaarneming. De tweede periode wordt gemeten door het Non Return percentage. Wordt een koe na de 1ste inseminatie binnen 56 dagen weer voor een volgende inseminatie aangeboden of niet. De laatste periode duurt altijd zo'n 280 dagen en dus zeer constant. Vruchtbaarheid is dus een optelsom van meerdere componenten.
Vruchtbaarheid is erg afhankelijk van omgevingsfactoren, maar is deel ook genetisch bepaald. Voor de fokwaardeschatting wordt er voor drie kenmerken fokwaarden geschat:
| Kenmerk | Erfelijkheidsgraad |
| Interval Afkalven 1ste Inseminatie (IAI) | 22% |
| Non return na 56 dagen (NR56) | 5% |
| Tussenkalftijd (TKT) | 15% |
Uit deze kenmerken wordt de index voor dochtervruchtbaarheid berekend. Dochtervruchtbaarheid heeft een erfelijkheidsgraad van 15%. In vergelijking met productie- en exterieurkenmerken isde erfelijksheidsgraad laag. Als we binnen een bedrijf de verschillen tussen dochters van verschillende stieren nader bekijken zien we grote verschillen. Binnen bedrijven verkeren koeien immers onder dezelfde omstandigheden en worden de verschillen voor een groter deel door genetica bepaald dan in een vergelijking over meerdere bedrijven.
Hieronder staan een aantal voorbeelden van de verschillen in dochtervruchtbaarheid van stieren binnen een bedrijf. Op deze bedrijven zijn twee groepen onderscheiden, de dochter van stieren met een hoge dochtervruchtbaarheid en de dochters van stieren met een lage dochtervruchtbaarheid.
| Dochtervruchtbaarheid (DPR) | ||||
| Bedrijf | Groep hoog | Groep Laag | Verschil | |
| 1 | Gem. fokwaarde vaders | +2.75 | -0.75 | +3.5 |
| Aantal koeien | 311 | 317 | ||
| Aantal koeien drachtig op 150 dgn in lactatie | 85% | 80% | 5% | |
| 2 | Gem. fokwaarde vaders | +0.78 | -1.44 | +1.32 |
| Aantal koeien | 393 | 407 | ||
| Aantal koeien drachtig op 150 dgn in lactatie | 77% | 70% | 7% | |
| 3 | Gem. fokwaarde vaders | +0.75 | -2.30 | +3.05 |
| Aantal koeien | 256 | 262 | ||
| Aantal koeien drachtig op 150 dgn in lactatie | 83% | 69% | 14% | |
De tabel laat duidelijk zien dat de dochters van stieren met een hoge fokwaarde voor dochtervruchtbaarheid in de praktijk sneller drachtig worden dan de dochters van stieren met een lage dochtervruchtbaarheid.
Zeker als alle omstandigheden voor koeien gelijk zijn, is het de genetica die de verschillen maakt. Door selectie van stieren met een goede dochtervruchtbaarheid kunt u op uw bedrijf de vruchtbaarheid van uw veestapel verbeteren.
