Wat is de beste manier om het antibioticum gebruik terug te dringen?

Het is belangrijk voor de sector dat we dit op onze bedrijven snel en goed oppakken, maar wat is een goede strategie voor mijn melkveebedrijf?

Ziektekiemen (micro-organismen) zijn altijd aanwezig op het bedrijf en in / op het vee. Maar of een dier ziek wordt, een ontsteking krijgt, of secundair ziek wordt van ziektekiemen (of niet), wordt ondermeer bepaald door het gezondheidsniveau van het dier (weerstandsniveau), fysieke wonden / beschadigd weefsel / hygiëne / en uiteindelijk populatieomvang van ziektekiemen / micro-organismen.

In de lopende bedrijfsvoering kan antibioticum (al snel) gebruikt worden om de ziektekiemen / micro-organismen te bestrijden. Vaak wordt dan echter gewerkt aan het bestrijden / onderdrukken van een secundair symptoom. Door anders en meer bewust te gaan kijken naar bedrijfsprocessen, hygiëne en de gezondheidsstatus van vee, kan het gebruik van antibioticum worden teruggedrongen.

Als voorbeeld:
Slepende melkziekte, als primair symptoom (zie ondermeer artikel “Investeren in de lactatie”, veroorzaakt door een negatieve energiebalans en dus NIET door ziektekiemen), verhoogd blijkbaar de kans op mastitis met een factor 8,1. Dus de roep om meer antibioticum?!

Door nu bewust te worden van soortgelijke relaties, is het goed om op het moment van toediening van antibioticum (bijvoorbeeld tegen mastitis), de vraag te stellen hoe de algehele gezondheidsstatus van de kudde is (hoe is het gesteld met rantsoen / droogstand management / klauwverzorging / etc.). Wordt een secundair symptoom bestreden? Is er een structurele primaire oorzaak aan te wijzen?

Twee kenmerken van ziektekiemen: ze leven van “dood” celmateriaal; ze gedijen goed in een vochtige omgeving. Elke keer dat u naar antibioticum grijpt, bedenk of in uw bedrijf voldoende hygiëne wordt toegepast met betrekking tot schone boxen / schone uiers / hygiëne rond het moment van afkalven / verwijderd u potentiële (voedsel)bronnen van ziektekiemen / neemt u voldoende maatregelen om kruisbesmetting te voorkomen? / is reiniging van boxen en materialen adequaat (mechanisch -, thermisch -, chemische reiniging) / etc.

Fysieke wonden / beschadigd weefsel is een primair symptoom met als mogelijk gevolg een secundaire ontsteking. Ook nu geldt weer dat de ondernemer bewust dient na te denken of het gebruik van antibioticum feitelijk wordt veroorzaakt / beïnvloed door een structureel (primair) probleem (b.v. matig afgestelde melkmachine).

Terugdringen van het gebruik van antibioticum begint bij bewustwording inzake de gezondheidsstatus van het vee en de hygiëne binnen het bedrijf en haar bedrijfsprocessen.

Reductie van antibiotica in de melkveehouderij loopt via 2 paden:
1) curatief; oftewel het juist behandelen van een zieke koe of een ziek kalf
2) preventief; oftewel zorgen dat een koppel gezond blijft

Let daarbij op dat reductie nooit een doel op zich mag zijn, maar altijd een gevolg moet zijn van een daarvoor gevolgde werkwijze. Gericht en doelmatig gebruik dus bij individuele zieke dieren (heeft vrijwel altijd reductie tot gevolg) en streven naar gezonde koppels.

Curatief
Bij individuele zieke dieren volgt het behandelen altijd het volgende stapenplan:
- stellen van de juiste diagnose
- keuze van de behandeling op geleide van een bedrijfsbehandeplan
- correct behandelen

Tijdens en na de behandeling wordt het resultaat bijgehouden en afgezet tegen de verwachting.

In alle 4 de stappen (juiste diagnose, keuze van de behandeling, correct behandelen en resultaat tov de verwachting) is winst te halen om antibiotica meer gericht en doelmatig in te zetten. Met als logisch resultaat reductie.

Preventie
Het gezond houden van koppels vee hangt samen met de balans tussen weerstand en infectiedruk.

Weerstand wordt daarbij negatief beïnvloed door 3 factoren:
- infectieziekten als IBR, BVD, Salmonella en paraTBC
- voeding als blijkt dat er sprake is van een NEB; of dunne en/of onverteerde mest; of een niet afdoende mineralen / vitaminenvoorziening
- stress (hittestress, overbezetting, afzondering rond afkalven, etc)

Infectiedruk is het contact met het aantal aanwezige ziektekiemen en heeft vooral te maken met hygiëne (mest!) en klimaat.

Bovenstaande staat stap voor stap en meer uitgebreid beschreven op www.vanstadtotwad.nl; doorklikken op landbouwhuisdieren.